1. Khó tiếp cận vốn, thiếu nguồn lực mở rộng kinh doanh

Một trong những vấn đề nổi bật nhất được doanh nghiệp phản ánh tại VPSF 2026 là khó tiếp cận tín dụng và nguồn vốn sản xuất kinh doanh.

Các đơn vị mới thành lập thường rơi vào tình trạng thiếu hụt dòng tiền để hoàn thiện sản phẩm hoặc thử nghiệm thị trường. Do chưa có lịch sử giao dịch tín dụng (credit history) và chưa có doanh thu ổn định, họ gần như nằm ngoài tầm với của các khoản vay ngân hàng truyền thống, dẫn đến việc phải phụ thuộc vào vốn tự có hoặc các nguồn vay mượn cá nhân không bền vững.

Dù có cơ hội thị trường, nhiều doanh nghiệp vẫn chọn giải pháp "phòng thủ" thay vì tấn công. Lãi suất vay thực tế (bao gồm các loại phí phụ trợ) vẫn ở mức cao so với biên lợi nhuận kỳ vọng. Khi chi phí tài chính chiếm tỷ trọng quá lớn trong cơ cấu vận hành, rủi ro thua lỗ khi mở rộng quy mô là rất lớn, làm triệt tiêu động lực đổi mới sáng tạo.

Đa số doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) không có đủ bất động sản hay máy móc giá trị cao để làm tài sản thế chấp. Đặc biệt, đối với các doanh nghiệp trong lĩnh vực khai thác tài nguyên hoặc công nghệ, tài sản lớn nhất là quyền khai thác hoặc sở hữu trí tuệ lại chưa được các định chế tài chính chấp nhận rộng rãi như một tài sản đảm bảo chính thức, khiến việc thẩm định vay vốn trở nên bế tắc.

Trong bối cảnh cạnh tranh gia tăng, vốn không chỉ để tồn tại mà còn để đầu tư công nghệ, nhân sự và mở rộng thị trường. Khi dòng vốn bị nghẽn, tốc độ phát triển doanh nghiệp cũng chậm lại.

2. Thủ tục hành chính còn phức tạp, chi phí tuân thủ cao

Một trong những vấn đề được cộng đồng doanh nghiệp phản ánh nhiều tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026 là thủ tục hành chính vẫn còn rườm rà, thời gian xử lý hồ sơ kéo dài và chi phí tuân thủ ở mức cao.

Theo ý kiến từ các doanh nghiệp tham dự diễn đàn, nhiều thủ tục liên quan đến đầu tư, đất đai, xây dựng, quy hoạch và điều chỉnh ngành nghề kinh doanh vẫn phải qua nhiều bước, nhiều cơ quan thẩm định, khiến thời gian hoàn tất hồ sơ kéo dài hơn so với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Đặc biệt, một số doanh nghiệp sản xuất ngoài khu công nghiệp cho biết khi có nhu cầu bổ sung hoặc điều chỉnh ngành nghề đầu tư phải thực hiện lại nhiều thủ tục liên quan, trong khi quá trình xét duyệt mất nhiều thời gian. Điều này làm chậm kế hoạch mở rộng sản xuất, ảnh hưởng tiến độ đơn hàng và làm gia tăng chi phí vận hành.

Ở lĩnh vực đất đai và quy hoạch, doanh nghiệp cũng cho rằng việc tiếp cận thông tin còn thiếu đồng bộ, quy trình xin chấp thuận đầu tư hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng đất tại một số nơi vẫn mất nhiều thời gian. Với doanh nghiệp, việc chậm trễ vài tháng có thể đồng nghĩa bỏ lỡ cơ hội thị trường hoặc chậm triển khai dự án.

Trong ngành xây dựng, nhiều doanh nghiệp phản ánh các thủ tục liên quan đến cấp phép, thẩm định, nghiệm thu còn chồng chéo giữa các đơn vị quản lý. Điều này khiến doanh nghiệp phải dành thêm nguồn lực để theo đuổi hồ sơ, phát sinh thêm chi phí nhân sự và chi phí cơ hội.

Các chuyên gia tại diễn đàn nhận định, ngoài chi phí tài chính trực tiếp, điều doanh nghiệp lo ngại hơn là chi phí thời gian và sự thiếu chắc chắn trong quá trình xử lý thủ tục. Khi kế hoạch kinh doanh bị phụ thuộc vào tiến độ hành chính, khả năng xoay chuyển trước biến động thị trường sẽ giảm đáng kể.

3. Doanh nghiệp nhỏ và vừa loay hoay với chính sách thuế mới

Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026, nhiều ý kiến cho rằng doanh nghiệp nhỏ và vừa đang gặp không ít lúng túng trong quá trình triển khai hóa đơn điện tử, kê khai thuế trên nền tảng số, chuẩn hóa dữ liệu kế toán cũng như cập nhật các quy định mới liên quan đến nghĩa vụ tài chính.

Nhiều doanh nghiệp phản ánh việc sử dụng hóa đơn điện tử tuy là xu hướng tất yếu nhưng trong giai đoạn đầu vẫn gặp khó khăn về thao tác hệ thống, đồng bộ dữ liệu, lưu trữ chứng từ và xử lý các tình huống phát sinh. Với những doanh nghiệp hoạt động theo mô hình gia đình hoặc bộ máy tinh gọn, việc thích nghi với quy trình số hóa không hề đơn giản.

Bên cạnh đó, việc chính sách thuế liên tục cập nhật hoặc thay đổi về hướng dẫn thực thi cũng tạo áp lực lớn. Không ít chủ doanh nghiệp phải tự tìm hiểu quy định mới, trong khi không có nhân sự chuyên trách theo dõi pháp lý và tài chính. Điều này khiến doanh nghiệp dễ chậm cập nhật, kê khai sai hoặc mất thêm chi phí thuê dịch vụ bên ngoài.

Yêu cầu ngày càng cao về minh bạch sổ sách, chứng từ và chuẩn hóa hệ thống kế toán cũng là thách thức lớn với nhiều đơn vị nhỏ. Một số doanh nghiệp vốn vận hành theo cách truyền thống nay buộc phải thay đổi quy trình nội bộ, đầu tư phần mềm và đào tạo lại nhân sự để đáp ứng yêu cầu mới.

Theo các chuyên gia tại diễn đàn, doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện chiếm tỷ trọng lớn về số lượng, tạo nhiều việc làm và đóng vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng của nền kinh tế. Vì vậy, nếu nhóm doanh nghiệp này không được hỗ trợ kịp thời về đào tạo, tư vấn và đơn giản hóa thủ tục thuế, sức chống chịu của toàn khu vực tư nhân sẽ bị ảnh hưởng đáng kể trong năm 2026.

4. Chi phí đầu vào tăng mạnh

Bên cạnh những rào cản về thủ tục và vốn, áp lực chi phí đầu vào tăng cao đang là vấn đề lớn đối với nhiều doanh nghiệp trong năm 2026, đặc biệt ở các lĩnh vực sản xuất, xây dựng, thương mại và logistics.

Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026, nhiều doanh nghiệp cho biết giá nguyên vật liệu tiếp tục biến động, từ sắt thép, xi măng, nhiên liệu đến các loại vật tư phục vụ sản xuất. Việc giá đầu vào thay đổi liên tục khiến doanh nghiệp khó xây dựng kế hoạch tài chính dài hạn, đồng thời làm gia tăng rủi ro khi ký hợp đồng cố định giá từ trước.

Trong lĩnh vực xây dựng, áp lực này thể hiện rõ khi nhiều nhà thầu phải triển khai các hợp đồng trọn gói nhưng chi phí vật liệu thực tế tăng mạnh so với thời điểm ký kết. Điều này khiến biên lợi nhuận bị bào mòn, thậm chí có doanh nghiệp đứng trước nguy cơ thua lỗ nếu dự án kéo dài.

Ngoài nguyên vật liệu, chi phí vận chuyển và logistics cũng tiếp tục tạo sức ép lớn. Giá nhiên liệu, phí kho bãi, chi phí giao nhận và các khoản liên quan đến chuỗi cung ứng tăng khiến tổng chi phí kinh doanh đội lên đáng kể, nhất là với doanh nghiệp phân phối hàng hóa liên tỉnh hoặc xuất nhập khẩu.

Một gánh nặng khác là chi phí lao động ngày càng cao. Doanh nghiệp phải tăng lương, tăng phúc lợi để giữ chân người lao động trong bối cảnh cạnh tranh nhân sự diễn ra mạnh hơn, đặc biệt tại các ngành sản xuất và dịch vụ có nhu cầu tuyển dụng lớn.

Bên cạnh đó, chi phí vận hành thường xuyên như tiền thuê mặt bằng, điện nước, công nghệ quản lý, bảo hiểm và chi phí tuân thủ pháp lý cũng tăng theo. Trong khi đó, sức mua thị trường chưa phục hồi đồng đều khiến nhiều doanh nghiệp khó tăng giá bán tương ứng.

Theo phản ánh từ doanh nghiệp, doanh thu tăng chậm hơn tốc độ tăng chi phí. Khi đầu ra chưa cải thiện nhưng đầu vào liên tục leo thang, lợi nhuận bị thu hẹp, dòng tiền suy giảm và khả năng tái đầu tư cũng bị ảnh hưởng đáng kể. Đây được xem là một trong những thách thức lớn nhất của khu vực doanh nghiệp tư nhân trong năm 2026.

5. Thiếu đầu ra ổn định

Nhiều doanh nghiệp, đặc biệt ở nông nghiệp và sản xuất địa phương, vẫn gặp khó trong tiêu thụ hàng hóa. Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026, nhiều ý kiến cho rằng không ít doanh nghiệp có khả năng sản xuất tốt, sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng, thậm chí có chứng nhận OCOP hoặc tiêu chuẩn an toàn, nhưng vẫn gặp khó trong khâu tiêu thụ và mở rộng thị trường.

Thực tế hiện nay, nhiều đơn vị vẫn phụ thuộc lớn vào thương lái hoặc các kênh phân phối trung gian truyền thống. Điều này khiến doanh nghiệp bị động về giá bán, sản lượng tiêu thụ và thời điểm thu mua. Khi thị trường biến động hoặc sức mua giảm, doanh nghiệp là bên chịu rủi ro lớn nhất.

Bên cạnh đó, việc đưa hàng hóa vào siêu thị, chuỗi bán lẻ hiện đại hoặc các hệ thống phân phối lớn vẫn là rào cản không nhỏ. Nhiều doanh nghiệp cho biết phải đáp ứng hàng loạt yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bao bì, năng lực cung ứng ổn định và chi phí chiết khấu. Với doanh nghiệp quy mô nhỏ, đây là áp lực lớn về tài chính lẫn năng lực vận hành.

Sức mua của thị trường trong năm 2026 cũng được đánh giá chưa thực sự đồng đều giữa các ngành hàng và khu vực. Người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu, ưu tiên các mặt hàng thiết yếu hoặc nhạy cảm hơn với giá cả, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó trong việc mở rộng doanh số.

Ngoài ra, cạnh tranh trên thị trường ngày càng gay gắt. Doanh nghiệp không chỉ cạnh tranh với các đối thủ cùng ngành trong nước mà còn chịu áp lực từ hàng nhập khẩu, sản phẩm giá rẻ và các thương hiệu có hệ thống phân phối mạnh. Cuộc đua giảm giá để giữ thị phần khiến lợi nhuận bị thu hẹp.

Theo nhiều doanh nghiệp tham dự diễn đàn, vấn đề hiện nay không chỉ là sản xuất ra hàng hóa, mà là bán được hàng đều đặn, có lợi nhuận và xây dựng được thị trường bền vững. Nếu không giải quyết tốt đầu ra, doanh nghiệp sẽ khó mở rộng sản xuất, đầu tư công nghệ hay nâng cao năng lực cạnh tranh trong dài hạn.

6. Logistics yếu và chi phí vận hành cao

Hạ tầng logistics và chi phí vận hành tiếp tục được nhiều doanh nghiệp xác định là một trong những rào cản lớn đối với tăng trưởng, đặc biệt tại các địa phương có tiềm năng phát triển công nghiệp, thương mại và trung chuyển hàng hóa.

Một số địa phương có vị trí thuận lợi trong hành lang kinh tế phía Bắc, có tiềm năng trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa, nhưng đến nay vẫn chưa phát triển tương xứng. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu quỹ đất sạch để triển khai các dự án logistics, kho vận và trung tâm phân phối quy mô lớn.

Bên cạnh đó, hạ tầng kết nối giữa khu công nghiệp, vùng sản xuất và các tuyến giao thông chính còn thiếu đồng bộ. Việc vận chuyển hàng hóa qua nhiều chặng, thiếu liên kết hiệu quả khiến thời gian giao nhận kéo dài và chi phí phát sinh tăng cao.

Nhiều doanh nghiệp cũng phản ánh tình trạng thiếu kho bãi hiện đại, thiếu trung tâm logistics tích hợp, khiến việc lưu trữ, gom hàng và phân phối chưa tối ưu. Doanh nghiệp phải thuê kho nhỏ lẻ hoặc phân tán nhiều nơi, làm tăng chi phí vận hành.

Ngoài ra, một số thủ tục kiểm tra chuyên ngành và quy trình hành chính liên quan đến lưu thông hàng hóa vẫn chưa được số hóa hoàn toàn. Điều này khiến doanh nghiệp mất thêm thời gian xử lý hồ sơ, ảnh hưởng tiến độ giao hàng.

Để khu vực kinh tế tư nhân phát triển mạnh hơn trong giai đoạn tới, cần sớm tháo gỡ điểm nghẽn logistics thông qua đầu tư hạ tầng kết nối, quy hoạch quỹ đất cho trung tâm hậu cần, phát triển kho bãi hiện đại và đẩy nhanh số hóa thủ tục quản lý chuyên ngành. Đây được xem là điều kiện quan trọng để giảm chi phí vận hành cho doanh nghiệp trong năm 2026 và các năm tiếp theo.

7. Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh còn nhiều rào cản

Tại Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam 2026, nhiều ý kiến cho rằng doanh nghiệp đã nhận thức rõ chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, quá trình triển khai trên thực tế vẫn gặp nhiều trở ngại.

Với chuyển đổi số, không ít doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa, đang thiếu nhân lực công nghệ có chuyên môn để vận hành hệ thống mới. Bên cạnh đó, chi phí đầu tư cho phần mềm quản trị, hạ tầng dữ liệu, tự động hóa và đào tạo nhân sự còn khá cao so với khả năng tài chính của nhiều đơn vị. Một số doanh nghiệp cũng cho biết họ thiếu chuyên gia tư vấn đồng hành, trong khi hệ sinh thái hỗ trợ chuyển đổi số tại địa phương chưa đồng bộ.

Ở lĩnh vực chuyển đổi xanh, khó khăn lớn nhất là nguồn vốn. Nhiều doanh nghiệp mong muốn đầu tư nhà máy xanh, công nghệ tiết kiệm năng lượng hoặc quy trình sản xuất thân thiện môi trường nhưng thiếu các gói tín dụng ưu đãi phù hợp. Ngoài ra, chi phí công nghệ xanh còn cao, thời gian thu hồi vốn dài và nhiều doanh nghiệp vẫn lúng túng trước các tiêu chuẩn, quy chuẩn áp dụng.

Theo phản ánh tại diễn đàn, rào cản lớn nhất hiện nay không phải thiếu quyết tâm thay đổi, mà là doanh nghiệp muốn chuyển đổi nhưng chưa đủ nguồn lực để bắt đầu hoặc mở rộng trên quy mô lớn.

Kết luận: Năm 2026 là một năm đầy thử thách cho cộng đồng doanh nghiệp tư nhân khi phải đối mặt đồng thời với những điểm nghẽn truyền thống như vốn và thủ tục hành chính, lẫn những áp lực mới từ chi phí đầu vào và yêu cầu chuyển đổi xanh. Để vượt qua "vòng xoáy" này, bên cạnh sự nỗ lực tự thân của doanh nghiệp trong việc tinh gọn bộ máy và thích nghi với công nghệ, rất cần những chính sách hỗ trợ thực chất, minh bạch từ phía Nhà nước nhằm khơi thông nguồn lực và giảm bớt gánh nặng tuân thủ, tạo đà cho một chu kỳ tăng trưởng bền vững hơn.