Khởi đầu từ thực tiễn – nền tảng nhận diện điểm nghẽn

Chuỗi đối thoại của VPSF 2026 được khởi động từ cấp địa phương, bắt đầu tại Khánh Hòa vào ngày 27/3/2026, không chỉ mang ý nghĩa mở màn mà còn thể hiện rõ một cách tiếp cận mới: đưa đối thoại chính sách trở về gần hơn với thực tiễn doanh nghiệp. Việc lựa chọn Khánh Hòa không phải ngẫu nhiên, khi địa phương này đang nổi lên như một cực tăng trưởng mới, hội tụ nhiều vấn đề điển hình về hạ tầng, logistics, du lịch và chuyển đổi mô hình phát triển. Tại đây, doanh nghiệp đã thẳng thắn nêu ra những khó khăn cụ thể, từ tiếp cận vốn, chi phí vận hành đến các vướng mắc về cơ chế, chính sách. Đáng chú ý, nhiều ý kiến không dừng ở phản ánh mà đi thẳng vào đề xuất giải pháp, cho thấy rõ tinh thần đồng kiến tạo mà diễn đàn hướng tới.

Dòng chảy đối thoại tiếp tục được mở rộng với phiên làm việc tại Phú Thọ vào ngày 18/4, địa phương thứ hai trong chuỗi 31 tỉnh, thành. Hơn 200 doanh nghiệp tham gia đã mang đến những vấn đề sát thực tiễn sản xuất, kinh doanh, tạo nên không khí trao đổi cởi mở, trực diện giữa doanh nghiệp và chính quyền. Cấu trúc đối thoại ba lớp gồm tham luận, trao đổi trực tiếp và đối thoại mở giúp các ý kiến không chỉ được trình bày mà còn được phản biện, làm rõ ngay tại chỗ, thay vì dừng lại ở các báo cáo tổng hợp.

Điểm đáng chú ý của VPSF 2026 không chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô, mà ở cách xử lý thông tin từ thực tiễn. Các vấn đề được nêu ra đều cụ thể và có thể đo lường: giải ngân đầu tư chậm làm gián đoạn dòng tiền, chi phí nguyên vật liệu biến động, hạ tầng logistics thiếu đồng bộ, hay đầu ra sản phẩm địa phương chưa ổn định. Khi được đặt trong không gian đối thoại trực tiếp, những vấn đề này không còn là các phản ánh rời rạc, mà trở thành dữ liệu đầu vào cho quá trình hoạch định chính sách.

Quan trọng hơn, các điểm nghẽn được nhìn nhận trong mối liên hệ chặt chẽ. Logistics không chỉ là câu chuyện hạ tầng, mà gắn với chi phí và năng lực cạnh tranh; tiếp cận vốn không chỉ là vấn đề tài chính, mà liên quan đến thể chế và năng lực quản trị. Từ những lát cắt cụ thể đó, một bức tranh toàn diện về môi trường kinh doanh dần hiện ra – không phải từ báo cáo lý thuyết, mà từ chính trải nghiệm thực tế của doanh nghiệp.

Hành trình hoàn thiện chính sách

Sau khi dữ liệu được thu thập từ các địa phương, VPSF 2026 bước vào vòng đối thoại cấp vùng – giai đoạn mang tính “xử lý” và “chuẩn hóa” thông tin. Các phiên làm việc dự kiến tổ chức trong tháng 9/2026 tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng sẽ đóng vai trò như những bộ lọc quan trọng, nơi các vấn đề được phân loại theo nhóm ngành, theo vùng và theo mức độ ảnh hưởng.

Nếu ở cấp địa phương, các vấn đề còn rời rạc, mang tính cụ thể và phân tán, thì tại cấp vùng, chúng được đặt trong một cấu trúc tổng thể hơn. Những điểm nghẽn lặp lại ở nhiều địa phương sẽ dần hiện rõ là các vấn đề mang tính hệ thống, trong khi sự khác biệt giữa các vùng cũng được phân tích để truy tìm nguyên nhân sâu xa.

Đây cũng là giai đoạn các chuyên gia, hiệp hội và cơ quan quản lý cùng tham gia “giải mã” tiếng nói doanh nghiệp, chuyển hóa các phản ánh thực tiễn thành ngôn ngữ chính sách có thể đo lường và triển khai. Vì vậy, vòng vùng không chỉ là bước trung gian, mà là điểm chuyển quan trọng từ thực tiễn sang tư duy chính sách.

Trên nền tảng đó, phiên đối thoại cấp cao – dự kiến diễn ra vào tháng 10/2026 – sẽ là điểm hội tụ, nơi các vấn đề đã được “chưng cất” qua hai vòng trước được đưa lên bàn thảo luận ở cấp cao nhất. Khác với các kỳ trước, diễn đàn năm nay không đặt mục tiêu dàn trải, mà tập trung vào một số nhóm vấn đề trọng tâm, gắn với bốn trụ cột lớn gồm thể chế, hạ tầng, chuyển đổi số – chuyển đổi xanh và hợp lực công – tư.

Điểm đáng chú ý là các kiến nghị tại phiên cấp cao không dừng lại ở mức đề xuất, mà hướng tới các cam kết cụ thể về chính sách và lộ trình thực hiện. Cách tiếp cận này phản ánh rõ sự chuyển dịch từ đối thoại để lắng nghe sang đối thoại để hành động. Nếu các phiên địa phương là nơi khởi phát vấn đề, vòng vùng là nơi làm rõ và định hình, thì phiên cấp cao chính là nơi “chốt” và giải quyết vấn đề – hoàn tất một chu trình đối thoại khép kín, gắn kết chặt chẽ giữa thực tiễn và chính sách.

Từ đối thoại nhiều tầng đến hành động thực chất

Ba vòng đối thoại của VPSF 2026 không tồn tại như những phần việc tách rời, mà được thiết kế như một hành trình liền mạch, có điểm khởi đầu từ thực tiễn và đích đến là chính sách. Ở đó, cấp địa phương là nơi vấn đề được nhận diện từ những trải nghiệm cụ thể của doanh nghiệp; cấp vùng là nơi các vấn đề được phân tích, đối chiếu và hệ thống hóa; còn cấp trung ương là nơi những nội dung đã được chắt lọc được đưa vào quá trình ra quyết định. Cách tiếp cận này không đơn thuần là thay đổi về tổ chức, mà phản ánh một tư duy mới trong đối thoại chính sách: đi từ cơ sở, đi lên và quay trở lại với chính sách, thay vì áp đặt từ trên xuống. Nhờ đó, các quyết định được kỳ vọng bám sát thực tiễn hơn, giảm độ vênh giữa hoạch định và triển khai.

Tuy nhiên, việc thiết kế ba vòng đối thoại không phải là mục tiêu cuối cùng. Điều mà VPSF 2026 hướng tới là giải quyết một vấn đề đã tồn tại nhiều năm: khoảng cách giữa chính sách và thực thi. Không ít chính sách được xây dựng với định hướng đúng, nhưng khi đi vào thực tế lại gặp vướng mắc, làm giảm hiệu quả. Ở chiều ngược lại, tiếng nói của doanh nghiệp dù đã được lắng nghe qua nhiều kênh, nhưng chưa phải lúc nào cũng được xử lý đến cùng. Chính vì vậy, cấu trúc ba vòng đối thoại được kỳ vọng tạo ra một quy trình khép kín, trong đó mỗi ý kiến đều có lộ trình rõ ràng, từ phản ánh ở địa phương, đến phân tích ở cấp vùng và cuối cùng là chuyển hóa thành hành động ở cấp trung ương.

Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao hơn, yêu cầu đối với khu vực kinh tế tư nhân không chỉ dừng ở việc duy trì vai trò hiện có, mà cần bứt phá mạnh mẽ hơn. Điều này đòi hỏi một môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định và có khả năng thích ứng. Ba vòng đối thoại, nếu được triển khai đúng như kỳ vọng, không chỉ giúp nhận diện vấn đề một cách đầy đủ hơn, mà còn tạo ra một cơ chế phản hồi chính sách hiệu quả hơn. Từ những phiên đối thoại tại các địa phương như Khánh Hòa, Phú Thọ, đến các bàn tròn cấp vùng và phiên họp cấp cao, một quy trình mới đang dần hình thành – nơi tiếng nói của doanh nghiệp không chỉ được tiếp nhận, mà còn được xử lý và chuyển hóa thành giải pháp cụ thể.

Ở góc nhìn rộng hơn, VPSF 2026 đang được định hình không phải như một sự kiện đơn lẻ, mà như một quá trình liên tục. Trong quá trình đó, mỗi vòng đối thoại là một mắt xích, mỗi ý kiến là một dữ liệu đầu vào, và mỗi quyết định là một bước tiến trong hoàn thiện chính sách. Nếu mô hình này phát huy hiệu quả, VPSF 2026 không chỉ góp phần tháo gỡ những điểm nghẽn trước mắt, mà còn định hình một cách tiếp cận mới cho đối thoại chính sách tại Việt Nam, nơi đối thoại không kết thúc ở lời nói, mà được tiếp nối bằng hành động.